Piotrawin w średniowieczu
Początki średniowiecza
Najstarsze znane źródła wspominające o istnieniu kościoła pochodzą z drugiej połowy XII wieku. Zawierają informacje, że w dacie kiedy miały miejsce niecodzienne wydarzenia, w Piotrawinie istniał drewniany kościół, jak również, że na placu przykościelnym znajdował się cmentarz, na którym był grób Piotra Strzemieńczyka (Piotrowina) przykryty kamienną płytą.
Najstarszym śladem budownictwa, jaki udało się odnaleźć Piotrawinie jest jama ziemna – prawdopodobnie pozostała po szałasie z paleniskiem na zewnątrz. Elementy ceramiczne znajdujące się wewnątrz pozwalają określić wiek użytkowania na VIII – IX.
W XII wieku istnieją w Piotrawinie domostwa – konstrukcje słupowe: sumikowo – łątkowe i plecionkowe, zagłębione 60 – 70 cm poniżej średniowiecznego poziomu gruntu. Prawdopodobnie najwięcej domostw było konstrukcji zrębowej (niestety są to konstrukcje budowane wprost na powierzchni – po zburzeniu nie pozostawiają śladów).
Z reguły były to domostwa jednoizbowe o rzucie poziomym prostokąta lub owalu, powierzchnia wynosiła od 8 do kilkudziesięciu metrów kwadratowych. Jednym z najoryginalniejszych domostw wczesnośredniowiecznych w Piotrawinie jest obiekt, na który składają się dwie połączone półziemianki. Również z tego okresu (XI – XII w.) pochodzą odnalezione pozostałości jam gospodarczych – spichlerzy i warsztatów produkcyjnych (wędzarni, palenisk – pieców). Brak jest oddzielnych pomieszczeń dla zwierząt (albo trzymano inwentarz odporny na zimno pod gołym niebem, albo w pomieszczeniach mieszkalnych).
Jaka była funkcja ekonomiczna średniowiecznego Piotrawina ?
Zajęcia mieszkańców osady w średniowieczu były zróżnicowane: uprawa ziemi – ogrodnictwo (które wyróżnia zdecydowanie Piotrawin wśród innych średniowiecznych osad) rolnictwo, hodowla, połów i przetwórstwo ryb, bartnictwo, warzenie piwa, tkactwo i obróbka skór. Rozmiary obiektów przetwórczych (równie wielkie jak znajdujące się w tym czasie w Lublinie) oraz sposób ich konstrukcji wskazują na dużą skalę działalności. Ponadto w wykopaliskach znaleziono posrebrzane i szklane pierścienie oraz ostrogę i wędzidło – wskazuje, że Piotrawin zamieszkiwany był przez ludzi majętnych, z konkretnych warstw społecznych. Tak więc rysuje się obraz Piotrawina jako istotnego zaplecza, któremu nie obca była warstwa rycerska. To wszystko wskazuje, że Piotrawin z osady, przekształcił się w dwór lub włość w XIV wieku, kiedy to stanowił dobra księcia małopolskiego. Ponadto w okresie panowania księcia Henryka Sandomierskiego w Piotrawinie był punkt przeprawy przez Wisłę i znajdowała się komora celna.
W 1437 roku przyjechał do Piotrawina biskup Krakowski Zbigniew Oleśnicki, wraz z Janem Długoszem. Dzieło Długosza spisane wówczas dostarcza w dniu dzisiejszym wiele interesujących informacji na temat wyglądu ówczesnego Piotrawina.
Biskup rozpoczyna w roku 1437 budowę kościoła gotyckiego, który do dziś możemy podziwiać w niemal niezmienionej formie. Źródła pisane podają, że w dacie wznoszenia murowanego kościoła istnieje kościół drewniany, który następnie jest przeniesiony do Biskupic.
Nad grobem Piotrowina zostaje wybudowana kaplica grobowa, która również zachowała się do dnia dzisiejszego. W tym samym czasie Biskup Oleśnicki funduje kolejny kościół – po przeciwnej stronie Wisły, w miejscu gdzie odbył się sąd królewski nad biskupem Stanisławem.
W XV wieku pojawia się nowy typ budownictwa – budownictwo dworskie. Budynki w konstrukcji słupowo – ramowej szalowane i polepiane gliną. Podłoga budowli zrobiona jest z bali (średnicy 20-25 cm) drewnianych lub ich połówek, ułożonych równolegle obok siebie. W większości budowli znajduje się palenisko z kamienia wapiennego, obok którego usytuowany jest stos kamieni mających na celu skumulować ciepło na dłuższy czas. Jeden z budynków o konstrukcji słupowo – ramowej, który znajdował się w XV w. Piotrawinie, pełnił prawdopodobnie funkcję plebani (70 m2). Nowoczesną konstrukcje budynku zawdzięczamy faktowi, iż ówcześnie wieś była bezpośrednią własnością biskupa krakowskiego. Część zachodnia budynku, składa się z dwóch pomieszczeń o łącznej powierzchni 20m2. Mieścił się tam przedsionek z piecem kuchennym i prawdopodobnie komorą. Wschodnią część domu zajmowała duża izba o wymiarach 7 x 7 m. Rozmiary te spotyka się w znanych zabytkach budownictwa rycerskiego tego czasu.
W pobliżu odnaleziono ruiny innego budynku, użyta do budowy cegła palcówka datuje go na drugą połowę XV – ewentualnie początek XVI wieku.
Informacje zawarte na stronie pochodzą z książki dr Marii Sułowskiej „Piotrawin nad Wisłą – średniowieczny mikroregion osadniczy.” wydanej w 1984 roku przez PWN.
